داشتند كه مثلا چند دقيقه و يا چند لحظه قبل ميكرب و با وارد معده و روده آنان شده و فعاليت نابكارانه خود را شروع كرده بود . اين اشخاص به محض ورود به اداره به حالت تهوع و اسهال مبتلا شده و در همان‌جا به حال احتضار مىافتادند . صحنه جان دادن اين تيپ مبتلايان كه با كمك دكتر عباس خان تسريع مىگرديد « 1 » به قدرى دلخراش و جانسوز بود كه مانند پرده سينما در تمام اوقات در مدنظر بنده بوده و سخت عذابم مىدهد . اگرچه در اين و با آمار دقيقى [ از متوفيات ] تهيه نشد ولى به‌طور مسلم يك ثلث جمعيت خرم‌آباد تلف شدند . خوشبختانه تلفات بخشها و قراء دور از شهر خيلى كمتر از خود شهر بود . براى اثبات اثر تلقين بعضى چيزها كه در پيرامون ما جريان دارد به استحضار خوانندگان مىرساند كه بودند از مردانى كه آشنايان ، آنها را از شيران شرزه شجاعتر مىپنداشتند ، لكن آنها به محض احساس كسالت به تصور اين‌كه مبتلا شده‌اند به هول‌وهراس زايد الوصفى مبتلا مىشدند و گاهى در اثر فشار خيالات به قى و اسهال مصنوعى گرفتار مىگرديدند . و باز هم از عجايب آن‌كه در منطقه ده‌پير كه در پشت‌كوه سياه‌كمر قرار دارد حتى يك نفر هم مبتلا نشد ، در حالتى كه در اطراف شهر خرم‌آباد قتل عام بود . معتمدين شهر خرم‌آباد نقل مىكردند كه در وباى بسيار سخت سال 1310 ه . ق . ( سالى كه ناصر الدين شاه تا بروجرد آمده بود و به واسطه شيوع و با از بروجرد به تهران رفته بود ) عينا مثل امسال اين منطقه آلوده نشده و هركس بدانجا فرار كرده از خطر و با در امان بوده است ! شيوع و با تا يخ‌بندان زمستان طول كشيد و هوا كه رو به سردى رفت ، كشتار و با نيز كاهش يافت . غير از هواى سرد ، اقدامات سريع دستگاه صحيّه و اكيپ‌هاى امدادى در واكسينه كردن مردم و همين‌طور به كار بستن دستورهاى بهداشتى از قبيل خوددارى از نوشيدن آب نجوشيده و اجتناب از خوردن ميوه و سبزى خام و غيره اثر عميق داشت . همين‌طور كه كشتار و با قوس صعودى را پيموده بود ، اينك قوس نزولى را طى مىكرد و روزبه‌روز تقليل مىيافت تا اين‌كه بالمره از ميان رفت . در اين سال كمتر خانواده‌اى از كشتار و با محفوظ ماند و عده كثيرى از معاريف و محترمين شهر از ميان رفتند و علت عمده اين تلفات نادانى مردم و عدم دقت در انجام دستورهاى بهداشتى و آشاميدن آبهاى نجوشيده بود .

--> ( 1 ) . منظور دكتر عباس خان اين بود كه طول بيمارى ، موجب آلوده شدن ساير افراد خانواده مريض نشود ؛ زيرا با وسايل ناقص مداوا در آن زمان [ فرد مبتلا به بيمارى ] نود درصد مردنى بود .